Даныя па датах фундацыі і пабудовы храма ў Смаргоні надзвычай супярэчлівыя. Адны з іх сведчаць, што ён пабудаваны ў 1503 г. ці 1505 г. на сродкі слонімскага старосты Юрыя Зяновіча як касцёл, а ў сярэдзіне XVI ст. перароблены пад кальвінскі збор, другія, што ён фундаваны ў 1553 г. як кальвінскі збор брэсцкім ваяводаю Хрыстафорам Зяновічам. Але гэтыя звесткі тычацца больш ранніх драўляных храмаў. Даследаванні беларускіх рэстаўратараў паказалі, што культавы будынак, які захаваўся да нашых дзён, быў узведзены ў 1606—1612 гг. як кальвінскі збор Мікалаем Багуславам Зяновічам, а ў 1621 г. Сафіяй (з Зяновічаў) перададзены пад касцёл і асвячоны ў гонар Св. Тройцы, у 1866 г. прыстасаваны пад праваслаўную Мікалаеўскую царкву, у 1923—1925 і ў 1970-я гг. рэстаўрыраваны.
Каля 1553 г. ўладальнікі вёскі Осцікавічы заснавалі тут першы касцёл. Новы ўладальнік маёнтка Крыштоф Комар у 1612 г. ўзвёў Троіцкі касцёл, а яго сын Геранім падараваў яму маёмасць, плябанію і парафіяльную школу (не захаваліся).
Дата строительства: 1926-34 гг.
Филиал Государственного музея истории белорусской литературы. Музей размещён в реконструированном мемориальном доме писателя, который он построил в 1896 году и где провёл свои последние годы жизни.